Çuvasça
Çuvaş Türkçesi
чăвашла
Konuşulduğu ülkeler:
Rusya, Çuvaşistan Özerk Cumhuriyeti
Konuşan kişi sayısı:
2 000 000 kişi
Sıralama:
?
Dil Grubu Sınıflandırma: Ural-Altay dil ailesi
Ural-Altay dil ailesi
Türkçe
Çuvaş Türkçesi
Resmî Durum
Resmî dil olduğu ülkeler:
Çuvaşistan'ın ikinci resmi dilidir.
Dili düzenleyen kurum:
-
Dil Kodları
ISO 639-1
cv
ISO 639-2
chv
SIL
cvh
Ayrıca bakınız: Dil – Dil aileleri
Çuvaşça ya da Çuvaş Türkçesi Türk dilinin uzak lehçelerinden biridir. Rusya'da Çuvaşistan Özerk Cumhuriyeti'nde resmi ikinci dil olarak kullanılır. Türk dilinin en eski ayrılmış kolu olan Çuvaş lehçesini konuşan Çuvaş Türkleri hristiyandır. Çuvaşça'yı eski Bulgar Türklerinin müslüman olmayan köylülerin geliştirdiği ve bugüne kadar getirdiği düşünülüyor.
Özellikler
Günümüzde öbür Türk Lehçelerine en uzak lehçe olan Çuvaş Lehçesi’nin önemli ses değişimleri vardır:
- Ş>L dönüşümü: “Taş” sözcüğündeki ş, “l” harfine dönüşmüştür: çul (burada ayrıca t>ç ve a>u değişimleri de vardır.)
Gümüş sözcüğünün Çuvaşçası “kamal” şeklindedir.
- A>U dönüşümü: Örneğin “at” sözcüğü Çuvaş Lehçesinde ut şeklindedir.
- Z>R dönüşümü: Örneğin “biz” kişi zamiri Çuvaşça’da ebir şeklindedir.
'Örnekler: Türkiye Türkçesi “sekiz”, Çuvaşça’da sagár. “Siz” kişi zamiri Çuvaşça’da “ezir”. “Buzağı” sözcüğü Çuvaşça’da “páru”
- D>R dönüşümü: Örnekler: “ayak” sözcüğünün eski Türkçesi “adak” şeklindedir. Çuvaşça’da ayak sözcüğü a’nın u’ya, d’nin y’ye ve k harfinin yumuşak g’ye dönüşmesiyle şöyle bir gelişme izlemiştir: adak>urak>urağ>ura. Çuvaşça’da “ura” ayak anlamındadır.
- Koymak sözcüğünün eski Türkçesi (kod-) şeklindedir. Bugünkü Çuvaşça’da o’nun u’ya, k’nin de sert h (x)’ye dönüşmesiyle (xur-) şeklindedir.
- T>Ç dönüşümü: Bazı sözcüklerde olmayabilir. Bu değişime şu örneği verebiliriz: “taş” sözcüğünün Çuvaşçası çul şeklindedir. Bazı fiillerde bu tip değişmelere rastlamayabiliriz; dolmak fiilinin Çuvaşçası (tul-) şeklindedir.
- K>Y dönüşümü: k>ğ>y şeklinde gelişmiştir. Bazı sözcüklerde vardır: “kan” sözcüğünün Çuvaşçası “yun” şeklindedir.
Çuvaş Türkleri oldukça değişik bir Kiril alfabesinde okuyup yazarlar.
Türk dilleri
Batı Türkçe
Bolgar grubu Bolgar* |
Çuvaşça | Hazarca*
Çagatay Ayni dili | Çagatayca* | Ili Turki | Lop dili | Uygurca | Özbekçe
Kıpçak grubu Baraba dili | Başkırca | Kırım Tatarcası1 | Komanca* | Karaçay-Balkarcası | Karaimce | Karakalpakça | Kazahça | Kıpçakça* | Krımçakça | Kumıkça | Nogayca | Tatarca | Urum dili1
Oğuz grubu Afşarca | Azerbaycanca | Kırım Tatarcası1 | Gagavuzca | Horasan Turkçesi | Osmanlı Türkçesi* | Peçenekçe* | Kaşgayca | Salarca | Türkiye Türkçesi | Türkmence | Urumca1
Doğu Türkçe
Argu grubu Halaçça
Kırgız-Kıpçak grubu Altay dili | Kırgızca
Uygur grubu Çulımca | Dolganca | Fuyü Gırgıs dili | Hakasça Doğu Altayca | Şorca | Tofaca | Tuvaca | Batı Yugurca | Yakutça
Notlar: 1 birden fazla grubta listelenmis dil, * Ölü diller
çuvasca ile ilgili Anahtar Kelimeler :dil dili grubu Dil Türk Çuvasça kisi ’da seklindedir sözcügünün dönüsümü eski Türkçesi Çuvas
Öğrenebileceğiniz diğer şeyler :
çuvasca,
Damar,
Damotra,
Damour,
Damp proofing,
Dan "Supie T" Theman,
Dan Barry (cartoonist),
Dan Barry (reporter),
Dan Bartlett,
Dan Battagline,
Dan Baugh,
Dan Beach Bradley,
Dan Beadle,
Dan Beard,
Dan.,
Dana Andersen,
Dana Anderson,
Dana Bash,
Dana Point,
Dana Point Harbor,
Dana Point, CA,
Dana Point, California,
Dana Pokey Chatman,
Dana Porter,
Dana Priest,
Dana Prison,
Danger HipTop,
Danger Man,
Dangerous Moves,
Dangerous Muse,
Dangerous Offender,
Dangerous Okinawan marine life,
Dangerous Seed,
Dangerous Sports Club,
Dangerous Tata,
Dangerous Toys,
Daniel Hood,
Daniel Hooper,
Daniel Huet,
Daniel Lee Chee Hun,
Daniel Lee Chi Wo,
Daniel Letterle,
Daniel Marino,
Daniel Marinus Kan,
Daniel Mark Epstein,
Daniel Mark Fogel,
Daniel Mark Siegel,
Daniel Marois,
Daniel Marot,
Daniel Marsh,
Danikon,
Danil Barantsev,
Danilo, Crown Prince of Montenegro,
Danio albolineatus pulcher,
Danio albolineatus tweediei,
Danio analipunctatus,
Danio annandalei,
Danio browni,
Danio choprae,
Danio choprai,
Danio dangila,
Danny Lopez,
Danny Louis,
Danny Maddix,
Danny Phantom Season Two Episodes,
Danny Philip,
Danny Pike,
Danny Pino,
Danny Pintauro,
Danny Preddie,
Danny Price,
Danny Pugh,
DA-Notice,
Dantes Bellegarde,
Dantesca,
Dantinne,
Danubian Bulgaria,
Danubian Flat,
Danubian Hills,
Danubian Lowland,
Danubian Monarchy,
Danubian Plain,
Danubian Plain (Bulgaria),
Danubian Principalities,
Dan-y-graig,
Dari,
Darian Shields,
Darian Townsend,
Daric Barton,
Darica,
Darica, Gebze,
Daring class destroyer,
Daring class destroyer (1949),
Daring de Bruxelles,
Daring Mystery Comics,
Daringer,
Darintake,
Dario,
Dario, Perez and Braun,
Darkness & hope