Adalet ve Kalkınma Partisi, Türkiye'de, 2006 itibariyle faaliyet gösteremeye devam eden, bir siyasî parti. 2001 yılında kurulan partinin siyasî yelpazedeki yerinin muhafazakar sağ olduğu belirtilmektedir. Kurucuları ve partide önde gelen isimlerden bir kısmı eski Fazilet Partisi'ne yakın veyahut Fazilet Partisi kadrosundan olup, Fazilet Partisi'nin kapatılmasından sonra ortaya çıkan devam niteliğine sahip olduğu kabul edilen Saadet Partisi'ne görüş ayrılıkları sebebiyle geçmemiştirler. Bununla birlikte partinin gerek kuruluştaki gerekse sonraki dönemlerdeki kadrosu farklı parti ve siyasî görüşlerden isimleri de barındırmıştır; genel olarak Fazilet Partisi'nin (veya ilgili siyasî geleneğin) bir devamı olarak gösterilmeyi şiddetle reddetmişlerdir ve Fazilet Partisi'nin bugün Saadet Partisi bünyesindeki kadrosu da aynı iddiayı reddetmektedir.
Parti , 14 Ağustos 2001 tarihinde kurulmuştur. Kuruculardan Recep Tayyip Erdoğan, Abdullah Gül ve Bülent Arınç Parti'nin en önde gelen isimleridir.
Adalet ve Kalkınma Partisi , 3 Kasım 2002 seçimlerinde en yüksek oranda oy alan parti olarak (34,63) Abdullah Gül başkanlığında 58. Cumhuriyet Hükümeti'ni kurdu. O dönemde , aldığı bir ceza nedeni ile kabine ve TBMM'de yer alamayan Genel Başkan Recep Tayyip Erdoğan yapılan Anayasa değişikliği ile yasağı kaldırılarak 8 Mart 2003 tarihinde yapılan yenileme seçimlerinde Siirt'den milletvekili seçilerek meclise girdi.
Abdullah Gül başkanlığındaki 58. Cumhuriyet Hükümeti'nin 11 Mart 2003 tarihinde istifasının ardından Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'den Hükümet'i kurma görevini alan Recep Tayyip Erdoğan 15 Mart 2003 tarihinde 59. Cumhuriyet Hükümeti'ni kurdu.
AKP, İP, ÖDP, TKP, CHP ve SHP gibi sol partiler tarafından "şeriat yanlısı" olmakla, Saadet Partisi tarafından "muhafazakar tabanın taleplerine göz kapamak"la, MHP tarafından da "milli çıkarlar"dan taviz vermekle suçlandı.
Muhalifleri tarafından her ne kadar AKP'nin Fazilet Partisi ve Fazilet'ten önceki Refah Partisi'nin bir devamı olduğu ve bu partilerin temeli olan Milli Görüş hareketinin bir parçası olduğu öne sürülmüş olsa da, partinin önde gelen isimleri bu yakıştırmayı şiddetle reddetmektedir. Bunun medyaya yansıyan en belirgin örneği, partinin kurucusu Recep Tayyip Erdoğan'ın bir konuşmasında "Milli Görüş gömleğini çıkardık" şeklindeki ifadesidir.
ABD ile zaman zaman gerginleşen ama genel olarak iyi bir ilişki sürdürmesi farklı görüşlerden birçok kesimin tepkisini almış, AB'ye üyelik için iç politikaya getirdikleri düzenleme ve uygulamalar da bazıları tarafından Batıcılık yaptıkları gerekçesiyle tepki görmüştür. Bir takım ekonomistler tarafından ise AB'ye uyum sürecinin ülke ekonomisine olduğu düşünülen olumlu katkılarından dolayı desteklenmektedir.