Tunceli (il)

Tunceli ili'nin Türkiye'deki konumu
Genel bilgiler
Merkez:
Tunceli
Nüfus:
93.000
Yüzölçümü:
7.774 km²
Ä°l Trafik No.:
62
Bazı Doğa resimleri

Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi’nin Yukarı Fırat bölümünde yer alan Tunceli ili, kuzeyde ve batıda Munzur Dağları ile Karasu Irmağı, doğuda Bingöl Dağları ve Peri Suyu, güneyde Keban Baraj Gölü ile çevrilidir. Belirgin doğal sınırlarla kuşatılmış olan il toprakları, doğuda Bingöl ve Elazığ, güneyde Elazığ, batı ve kuzeyde Erzincan illeriyle komşudur. Tuncelinin 1938den önceki ismi Dersimdir. 2000 yılı sayımı sonuçlarına göre nüfusu 93548 olan Tunceli, aynı zamanda Türkiye’nin en az nüfusa sahip ilidir. Tunceli, 7774 km2'lik yüzölçümü ile Türkiye topraklarının %1’ini kaplamaktadır. Tunceli yöresinde ilk çağlardan beri pek çok uygarlık yaşamıştır. Orta Çağdan kalma ve bugün hala iyi durumda bulunan Pertek kalesi ve Munzur Vadisi Milli Parkı görülmeye değer güzellikleridir.

Tunceli ilinin ilçeleri Çemişgezek, Hozat, Mazgirt, Nazımiye, Ovacık, Pertek ve Pülümür'dür. Tunceli bölgesi Osmanlı boyunca bir Özerk Bölge olarak yerel aşiretler tarafından yönetilmiştir. Tunceli'nin eski ismi Dersim'dir. Bu isim 1937-38 yıllarında Seyit Rıza önderliğinde olan Dersim İsyanından sonra kaldırılmıştır. Türkiye ve dünyanın ilk kadın savaş pilotu Sabiha Gökçen, ilk operasyonunu Dersim isyanını bastırmak üzere yapmıştır. Dersim isyanında 1938 yılında 70.000 insan ölmüş, 100.000i ise 10 yıl sürgüne gönderilmiştir.[kaynak belirtilmeli]

Konu başlıkları

1 Tarihçesi 2 Dağlar 3 Nehir ve Irmaklar 4 Vadiler 5 Ormanlar 6 Tunceliden Göçler 7 Dış Bağlantılar 8 Dersim Hakkında Geniş Bilgiler (Kitap)

Tarihçesi

Dersim sözcüğünün Farsça "DER" (kapı), "SİM"(gümüş) sözcüklerinden yanyana gelmesinden oluşmuştuğu sadece yaygın bir halk etimolojisidir. Zazaca'da Dêsım diye telaffuz edilen aslında bugünki Tunceli ilini değil, o yörenin adını belirler, ki Tunceli ilinin Zazacası Mamekiye 'dir. "Yunan tarihi ve coğrafyacılarının Dersim bölgesine DARANİS ve DERKSENE adını verdikleri gibi Dara'nın BİSİTUN kitabelerinde bu havaliye ZUZA tabirinin Dersim yöresinde konuşulan Zaza dilinin sözcüğünden geldiği muhtemeldir.

DaÄŸlar

1. Tujik dağı, 2400 m.
2. Hıdır dağları, 2400 m.
3. Kırklar dağı, 1800 m.
4. Yılanlı dağı 1800 m.
5. Mahmunut dağı 2344 m.
6. Zel ve Düzgün dağları 2400 m.
7. Gürgür dağı 2951-2750 m.
8. Ak daÄŸ (Koi Sipi), 1900 m.
9. Ermustafa dağı, 1400 m.
10. Bılgeş dağları, 1700 m.
11. Sarısaltık dağı, 1900 m. yüksekligindedirler.

Nehir ve Irmaklar

1. Fırat Nehri
2. Murat Nehri
3. Munzur (Munzur) suyu
4. Mercan Irmağı
5. Hagacur Irmağı

Vadiler

1. Kutu deresi
2. Ali boğazı

Ormanlar

1. Zarkavit
2. DeÄŸirmen Dere
3. Halvori Vank
4. BelgeÅŸ
5. Kakper ve Mıhsor
6. Sofke ormanları en ünlüleridir.

Tunceliden Göçler

Koçgiri (Zara, Kangal, Ulaş, Divriği)’den Varto-Hınıs, kısmen Bingöl Tunceli sayılır. Aydın,Amasya,Merzifon-Belvar

Dış Bağlantılar

• Tunceli ValiliÄŸi

Dersim Hakkında Geniş Bilgiler (Kitap)

Kitabi Yayinladigi Tarih ve Bilgiler: 1952 Yilinda Tilel Caddesin'deki Ani Matbaasindab basildi. Kitabin fiyati o günün parasi ile 5 Lübnan lirasiydi.

1. Dr.Vet.Nuri Dersimi - Kürdistan Tarihinde Dersim
2. Ahmet Kahraman - Kürt Isyanlari ( Tedip ve Tenkil )
3. Munzur Çem - Dersim'de Alevilik

Tunceli ilinin ilçeleri

Tunceli | Çemişgezek | Hozat | Mazgirt | Nazımiye | Ovacık | Pertek | Pülümür

Resim:Turkish-provinces.png Türkiye Cumhuriyeti'nin İlleri

Adana | Adıyaman | Afyonkarahisar | Ağrı | Aksaray | Amasya | Ankara | Antalya | Ardahan | Artvin | Aydın | Balıkesir | Bartın | Batman| Bayburt | Bilecik | Bingöl | Bitlis | Bolu | Burdur | Bursa | Çanakkale | Çankırı | Çorum | Denizli | Diyarbakır | Düzce| Edirne | Elazığ | Erzincan | Erzurum | Eskişehir | Gaziantep | Giresun | Gümüşhane | Hakkari | Hatay | Iğdır | Isparta | İstanbul | İzmir | Kahramanmaraş | Karabük | Karaman | Kars | Kastamonu | Kayseri | Kırıkkale | Kırklareli | Kırşehir | Kilis | Kocaeli | Konya | Kütahya | Malatya | Manisa | Mardin | Mersin | Muğla | Muş | Nevşehir | Niğde | Ordu | Osmaniye | Rize | Sakarya | Samsun | Siirt | Sinop | Sivas | Şırnak | Tekirdağ | Tokat | Trabzon | Tunceli | Şanlıurfa | Uşak | Van | Yalova | Yozgat | Zonguldak

Türkiye yerleşim yerleri ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek 'ye katkıda bulunabilirsiniz.