Hücre zari farklilasmalari

Aynı işlevi yürüten hücrelerin ortak hareket etmelerini ve birbirlerine yapışmalarını sağlayan, hücre zarının yan yüzeyinde meydana gelen sitoplazmik uzantılardandır. Desmosomlar hücre organeli değildir. Sadece hücre yüzeyinde plazma zarı farklılaşmalarıdır. Desmosom terimi önceleri dar anlamda bazı özel şekil ve yapısı olan bağlantı yerlerini anlatmak için kullanılmıştır. Daha sonra bu tanım, hücre zarındaki tüm farlıklaşma tiplerini kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
Desmosomlar geometrik şekilleri, simetrik durumları, hücre yüzeyine dağılışları, benzer ve farklı hücreler arasında oluşları ve ayrıca hücre zarı ve bazı sitoplazmik elemanların yapılarına katılma durumlarına göre sınıflandırılırlar ve isimlendirilirler. Buna göre;

1- Aralarında farklılaştıkları hücrelerin benzer ve farklı oluşuna göre;

• Otodesmosomlar (Autodesmosomes): Aynı hücrenin iki farklı bölgesi arasında bulunurlar.
• Homodesmosomlar (Homodesmosomes): Ä°ki ayrrı hücre yüzeyi arasında bulunurlar. Hücreler aynı tipte ise, bu farklılaÅŸmaya izodesmosom, farklı tipte ise, allodesmosom denir.
• Heterodesmosomlar (Hetreodesmosomes): hücre yüzeyinin bir bölgesini, hücresel olmayan bir yapıya (örn: glikokalikse) baÄŸlarlar. Hemidesmosom olarak da adlandırılırlar.

2- Hücre yüzeyindeki dağılışlarına göre;

• Makular desmosomlar (Macula adherens): Hücre zarında bulunan düğme ÅŸeklindeki baÄŸlantılardır. Hücre yüzeyinde geliÅŸigüzel noktalar ÅŸeklinde bulunabilirler.
• Zonular desmosomlar (Zonula adherens): Ä°ki hücre arasındaki zarın kemer ÅŸeklinde hücrelerin etrafını sarmasıyla oluÅŸurlar.

3- Simetri durumlarına göre;

• Simetrik desmosomlar: otodesmosomlar, homodesmosomlar
• Asimetrik desmosomlar: heterodesmosomlar

4- İki hücre yüzeyinin zar, sitoplazmik ve hücreler arası elemanlarının desmosom yapısına katılmalarına göre:

• Sinsisyal desmosomlar: hücreler arası köprüler (intercellular bridges), hücrelerarasıtüneller (plasmodesmata, plasmodesma).
• Basit desmosomlar: bölmeli desmosomlar (septate desmosomes), yanaşık desmosomlar (zonula Occludentes, tight junctions), yakın desmosomlar (gap junctions).
• GeliÅŸmiÅŸ desmosomlar: simetrik geliÅŸmiÅŸ desmosomlar (adherent desmosomes, dismembranal homodesmosomes ya da dismembranal autodesmosomes), asimetrik geliÅŸmiÅŸ desmosomlar (heterodesmosomes, hemidesmosomes).

Ayrıca Bakınız

• Siller (Cilia cellularia)
• Kamçılar
• Fagositoz (Phagocytosis)
• Pinositoz (Pinocytosis)
• Eksositoz (Exocytosis)
• Geçit Bölgeleri
• Mikrotubuluslar
• Mikrofilamentler
• Organeller