(Japonya yolculuÄŸu ve facia)
Ertuğrul Fırkateyni Sultan Abdülaziz döneminde yaptırılmıştır ve 19 Ekim 1863 Pazartesi günü Padişah huzurunda denize indirilmiştir. Makine ve kazanları 1864’te İngiltere’de monte edilmiştir. 1865’te Kosova ve Hüdavendigar gemileriyle birlikte İngiltere’den yurda dönerken Cherburg, Toulon ve bazı İspanyol limanlarına uğramış, İstanbul’a gelişinde de Beşiktaş Sahil Saray-ı Hümayunu (Dolmabahçe Sarayı) önünde demirli kalmış, bir süre sonra da Haliç’e kapatılmıştır.
Ertuğrul’un ölçüleri ise şöyledir:
Boyu:250 kadem
GeniÅŸlik: 50 kadem
Umk (Derinlik): 25,6
Çektiğu Su: 20.6 kadem
Tonu: 2344
Makinası: 600 beygir gücünde, adi konderserli, ufkî çift silindirli
Kömürlükler: 450 ton kömür alır
Sürati: 10 mil
Silâhları: 8 adet 15 santimlik Krupp topu, 5 adet 150 librelik Armstrong topu, 2 adet 4, 2 adet 3 fontluk Krupp, 2 adet 5 namlulu Hockins, 2 adet 5, 4 adet namlulu Nordenfeld, 1 adet 12 ve 1 adet 6 librelik roket kovanı, 1 torpido atış kovanı, 2 torpido, 100 Martin Henry tüfeği, 100 Wenchester tüfeği ve 40 adet tabanca.
Yani Ertuğrul 79 metre boyunda, 15,5 metre genişliğinde idi ve 8 metreye yakın su çekiyordu. 60 ton su alıyor, aldığı kömürle de 10 mil süratle 9 saat seyredebiliyordu. Gemi zamanına göre modern araçlarla donatılmış, elektrikle aydınlatılmıştı. Bunlar göz önüne alınarak teknenin çürüklüğünden başka kusuru yoktu denilebilir.
Ertuğrul’un mürettebat sayısı kaynaklarda farklı olarak karşımıza çıkmaktadır. Süleyman Nutku, subayların ismini ve sayısını ayrıntılı olarak verirken erlerin sadece sayısını vermekle yetinmiştir. 54 subay ve 553 er olmak üzere toplam 607 kişiden bahseder. Bazı çalışmalarda da Ertuğrul’un mevcudu toplam 609, 61 subay ve memur, 548 er ve erbaş olmak üzere toplam 609 kişi; 56 subay 537 er toplam 593; 62 subay 547 er ve erbaş, toplam 609; 61 subay ve memur 548 er toplam 609; 56 subay 537 er ve erbaş, 6 sivil personel olmak üzere toplam 599; toplam 607; 56 subay, 591 er ve bazı sivil teknisyenler olmak üzere toplam 655; 44 subay, 14 mühendis (yüzbaşı), 591 er, 5 sivil ve 1 şair olmak üzere toplam 655 olarak verilmektedir.
Japonya'nın Toyo Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nobuo Mısawa, ülkesindeki kaynaklardan yararlanarak Ertuğrul Fırkateyni faciası ve ardından yaşananları araştırdı. Mısawa, 15. Türk Tarih Kongresi'nde sunduğu araştırmasında, kaymakamlık hatırası, valilik raporu, Dışişleri Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Posta ve Telgraf Bakanlığı, Deniz Kuvvetleri Bakanlığı ve saray belgeleri ile Japonca dergi ve gazetelerde yer alan faciaya ilişkin bilgileri değerlendirdi.
Araştırmada, Osmanlı Sultanı II. Abdulhamid'in Japon İmparatoru Mutsuhito'ya nişan hediye etmek için gönderdiği Ertuğrul Fırkateyni'nin, 16 Eylül 1890 tarihinde, kontrolden çıkarak Oshima Adası (Büyük Ada) kayalıklarına çarptıktan sonra battığı belirtiliyor.
Kazada ölen Türk denizci sayısıyla ilgili çelişkili rakamların bulunduğu anımsatılan araştırmada, Japon kaynaklara göre ölü sayısının, geminin hareketinden önceki mürettebat sayısından yola çıkılarak 495-497 olduğu kaydediliyor.
Araştırmada, Japon köylülerinin, kazanın ertesi günü arama kurtarma çalışmalarına katıldıklarına, yaralıların 4 doktor tarafından tedavi edildiklerine yer veriliyor.
Kazanın Japon gazetelerinde 18 Eylül'de haber olduğu belirtilen araştırmada, kazanın oluş tarihine yönelik farklılıkların kaynağında, haberlerin tarihinin esas alınması yattığına işaret ediliyor.
Araştırmada ayrıca, bazı Japon gazetelerinin kazada ölenlerin yakınları ve yaralananlar için yardım kampanyası başlattıkları bildiriliyor.
Kazada ölenlerin Japon İmparatoru'nun misafirleri olması nedeniyle gazetelerin konuya özel bir önem verdikleri vurgulanan araştırmada, yardım kampanyalarının gazetelerin birinci sayfalarında yer aldığı kaydediliyor.
Araştırmada, ilkokulda okuyan Japon öğrencilerin de aralarında para toplayarak yardım kampanyalarına katıldıkları ifade ediliyor.
Kampanyalarda, bugünkü değeriyle yaklaşık 400 bin YTL toplandığı belirtilen araştırmada, bu paranın daha sonra İstanbul'a gönderildiği bilgisine yer veriliyor.
16.09.2006 13:43 http://www.samanyoluhaber.com/tr/Kultur/a.22397.html
II. Abdülhamid, 1887 yılında Japonya İmparatorunun yeğeninin bir savaş gemisiyle İstanbul'u ziyaret etmesinin ardından Japonya’ya bir heyet gönderilerek iade-i ziyaret yapılmasını emretmişti. Bu ziyaret için İstanbul tersanelerinde yapılan Ertuğrul Fırkateyni seçildi. Fırkateyn, hem yelken hem de makine ile hareket ediyordu. Üç direkli geminin ana hareket vasıtası yelkendi. 600 beygir gücündeki makinesi de yardımcı bir itici kuvvet oluşturuyordu. 2 bin 400 ton ağırlığında, ahşap bir gemi olan Ertuğrul Fırkateyni 25 yaşındaydı. Yaklaşık 1 yıl önce ahşap kısımları tamir görmüştü. Ancak, makine ve kazanların alt bölümüne dokunulmamıştı.
Kafile Başkanı Albay Osman Bey, gemi komutanı da Yarbay Ali Bey’di. Gemide özel olarak seçilen 56’sı subay toplam 609 mürettebat vardı. O yıl Bahriye Mektebini bitiren genç teğmenlerin tamamı da gemiye alınmış ve bu uzun gezide tecrübelerini artırmaları hedeflenmişti. Gemi II. Abdülhamid’den Japon İmparatoruna mücevherli imtiyaz nişanı ve diğer hediyeleri götürecekti.
Ertuğrul Fırkateyni, Temmuz 1889’da İstanbul’dan yola çıktı. Güzergahı boyunca çeşitli limanlara uğrayarak seyahat ediyordu. Fırkateyn Singapur’a vardığında Kafile Başkanı Albay Osman Bey Amiralliğe terfi ettirildi. Kafile, uğradığı ülkelerin halkları ve Müslümanlar tarafından görkemli sevgi gösterileriyle karşılanıyor, gemiyi kimi zaman binlerce kişiden oluşan gruplar ziyaret ediyordu. Gemi, 11 ay sonra 7 Haziran 1890 tarihinde Japonya’nın Yokohama Limanına vardı.
Japon İmparatoru, Türk amiralini ve heyetini görkemli bir şekilde karşıladı. Şehir halkı Türk amiralinin saray arabası ile İmparatorun yanına gidişini sevgi gösterileriyle takip etti.
Ertuğrul Fırkateyni, Japon sularında kaldığı üç ay boyunca etrafındaki binlerce Japon kayığına 50 kişilik bandosuyla konserler verdi. Nihayet geri dönüş yolculuğu için hazırlıklar tamamlandı. Yola çıkılacağı gün Japon Bahriyesinin tayfun uyarısına rağmen, Ertuğrul Fırkateyni planlandığı gibi 15 Eylül 1890 tarihinde Yokohama Limanı’ndan ayrıldı. Kushimoto açıklarında tayfuna yakalanan Ertuğrul Firkateyni 16 Eylül 1890’da kayalara çarparak battı. Kazadan sadece 69 denizci kurtulabildi, Amiral Osman Bey de dahil diğer mürettebat hayatını kaybetti.
Ertuğrul Fırkateyni’nin trajik sonu Türk-Japon halklarını yakınlaştırdı. Yöre halkı, kazadan kurtulanlara büyük yardım ve yakınlık gösterdi. Torajiro Yamada isimli bir Japon, şehit yakınları ve kazazedeler için yardım kampanyası düzenledi. Toplanan para aynı kişi tarafından dönemin padişahına teslim edildi. Hayatta kalan 69 denizci, Japonya İmparatorunun talimatıyla Hiei ve Kongo isimli iki askeri gemi ile İstanbul’a gönderildi.
Kazada ölenlerin anısına Kushimoto’da bir Anıt yapılmıştır. İlk anıt Japonlar tarafından 1891’de dikilirken, 1929 yılında yine Japonlar tarafından genişletilmiştir. Şehitlik Anıtı, 3 Haziran 1929 tarihinde Japon İmparatoru tarafından da ziyaret edilmiştir. 1937’de Türkiye tarafından restore edilen anıt önünde her yıl düzenli olarak anma törenleri yapılmaktadır.
Kushimoto kasabası Mersin ve Yakakent ile kardeş şehirdir. Kushimato’da bir de müze bulunmaktadır. 1974 yılında inşa edilen "Türk Müzesi"nde Ertuğrul Fırkateyni’nin maketi, gemideki asker ve komutanların fotoğrafları ve heykelleri bulunmaktadır.
KAYNAK: T.C. Tokyo Büyükelçiliği http://www.turkey.jp/tr/ertugrulfrigatet.htm