Etimoloji

Etimoloji, (Yunanca ετυμολογία, etimolojía, eski Yunancadan έτυμος, étymos - hakiki, gerçek + λόγος, lógos - akil, kelim, haber) dil kökenbilim diye Türkçeleştirilebilecek bir bilim dalıdır. Özetle, bir dilin köklerini, dildeki sözcüklerin, deyimlerin, dilbilgisi kurallarının, vb. kökenlerini ve bunun bir gereği olarak o dilin diğer dillerle ve o dili konuşan toplulukların geçmişten bugüne diğer topluluklarla olan kültürel ilişkilerini araştırır. Eskiden kullanılan ve Arapça kökenli olan ismi ise iştikak ilmidir. Etimoloji uzmanlarına etimolog denir.

Ayrıca, etimologlar artık hakkında doğrudan bilgi edinilemeyecek diller hakkında, kalıntı ve bulguları takip ederek çeşitli sonuçlar çıkartırlar. İlgili dillerdeki kelimeleri karşılaştırarak ortak ana dil hakkında daha fazla bilgi elde edilebilir. Bir sözcüğün en eski, kaynak şekline etymon denmektedir.

Etimolojideki Temel Fikirler

• Sözcükler uzun ve büyük ihtimalle de daha komplike formlarda baÅŸlayıp, zamanla daha basit veya kısa bir hale gelebilirler.

• Yukarıdaki düşüncenin tam tersi yönde, bazen kısa sözcükler eklerin birleÅŸmesiyle daha uzun bir sözcüğe dönüşebilir.

• Uzun sözcükler, farklı sözcüklerin birleÅŸimi ile de meydana gelebilir.

• Argo sözcükler günlük dile girebilir. Bazense, günlük dildeki sözcükler argo hale gelebilir.

• Vulgarizm öfemerizme dönüşebildiÄŸi gibi, bazen öfemerizm de vulgarizme dönüşebilir.

• Tabu sözcükler kullanımlarından sakınıldığı için kaybolabilir ve öfemerizm veya deyimler bu sözcüklerin yerini alabilir.

• Sözcükler birbiri içinde eriyerek yeni sözcükler (portmanteau word) oluÅŸturabilir.

• Sözcükler akronimlerden (kısaltmalardan) kaynak alabilir.

• Sözcükler arasındaki sınırlar kayabilir.

• Sözcükler farklı kültür veya altkültürlerden ve hatta edebi eserlerden gelebilir. Ayrıca sözcükler belirli bir yer veya kiÅŸinin adından da gelebilir.

Kaynakça

• Ä°ngilizceetimoloji maddesi