» Başlığın diğer anlamları için :GNU Free Documentation License sayfasına bakınız.
GNU Hür Belgeleme Lisansı ( GNU FDL veya basitçe GFDL ), GNU projesi için Hür Yazılım Vakfı (FSF) tarafından tasarlanmış Hür içerik için bir telif lisansıdır. GNU GPL 'nun açık içerik karşılığıdır. Lisansın mevcut son sürümü 1.2 olup, resmi metni http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html adresinde bulunabilir.
Lisans; el kitapları, ders kitapları ve diğer kaynak ve yol gösterici materyaller için tasarlanmıştır. Ancak, konusu ne olursa olsun herhangi bir ders temelli çalışma için kullanılabilir. Materyalin herhangi bir kopyasının, değiştirilmiş dahi olsa, aynı lisansı taşımasını şart koşar. Bu kopyalar satılabilir ancak eğer çokça üretilirse daha sonra düzenlenebilecek bir formatta olmalıdır.
Hacked By HardHAckTeam.com
Ticari olarak tekrar dağıtımı yasak olan materyaller, genellikle GFDL-lisanslı bir dokümanda kulanılamaz, ör., birmakalesi, çünkü lisans ticari tekrar-kullanmayı dışlamamaktadır. Ancak bazı özel durumlarda, ticari tekrar-kullanmalar adil kullanım olabilir ve bu durumda bu tür materyaller, eğer bu adil kullanım bütün potansiyel sonraki kullanımları da kapsıyorsa, GFDL altında lisanslanmak zorunda değildir. Bu tür serbest ve ticari adil kullanımın güzel bir örneği parody dir.
Pek çok insan ve gruplar, özellikle de ( Debian Özgür Yazılım Kuralları 'na dayanan) Debian projesi, GFDL'yi özgür-olmayan bir lisans olarak görmektedir. Bunun nedenleri, GFDL'nin değiştirilemeyen veya kaldırılamayan "değiştirilmez" metine izin vermesinden ve geçerli kullanımları da etkileyen dijital hakların yönetimi (DRM) sistemlerine karşı olan yasaklarıdır.
( Yaratıcı Beraberlikler lisansı gibi) alternatif lisanslar kullanılmasını öneren bazı eleştirilerle birlikte, GNU FDL'ye hatta GNU GPL'ye yönelik bir dizi itiraz getirilmiştir. Debian projesinin itirazlarının detaylarını içeren [1] ve Nathanael Nerode'un itirazlarını özetlediği [2] sayfaları vardır. GFDL'ye karşı sıkça kullanılan argümanlar şunlardan oluşmaktadır:
GNU FDL aşağıdaki cümleleri içerir.
Okumayı veya yaptığınız ya da dağıttığınız kopyaların daha sonra kopyalanmasını kontrol edemez ya da engelleyici teknik önlemler kullanamazsınız.Bu dile yönelik bir eleştiri çok geniş bir ifade olmasıdır, çünkü yapılan ancak dağıtılmayan özel kopyalara da uygulanır. Bu demektir ki, 'yaptığınız' doküman kopyalarını bir özel dosya formatında veya şifreleme kullanarak saklamanıza izin verilmez.
Richard Stallman [3] yukarıdaki cümle hakkındaki görüşleri ve debian-legal e-postalistesi:
"Bu demektir ki, kopyaların sahipliliğini sınırlamak için DRM sistemleri altında yayımlayamazsınız. Kendi kopyanızın dosya erişim kontrolü veya şifrelemenin kullanımına gönderme yapmamanız gerekir. Avukatlarımla görüşüp bu cümlenin daha açık biçimde ifade edilmesinin gerekli olup olmadığına bakacağım."
Bir GNU FDL çalışması çabucak bir anlamla yüklenebilir; çünkü, farklı bir başlık verilmelidir ve önceki başlıkların bir listesi de saklanmalıdır. Bu, başlık sayfaları, yönlendirmelerden oluşan, her birinin ve eğer uzun bir silsileye sahipse her bir kitap kopyasının büyük bir seri olarak yer alacağı bir duruma sebebiyet verebilir. En azından telif hakkı dolduktan sonra iş kamu bölgesi 'ne girene kadar, bu sayfalar asla kaldırılamaz.
GNU FDL, GPL'nin her iki yönüyle de bağdaşmaz: yani GNU FDL materyali bir GPL programına konulamaz ve bir GNU programından alınan metin GFDL'ye konulamaz. Bu nedenle, kod örnekleri genelde çift-yönlü lisanslanır ki dokümantasyonda görünebilsinler.
Bu lisans altındaki bir dokümanın çıktısını alırken GNU FDL şunların yapılmasını da ister: "bu Lisans, telif hakkı ikazı ve Dokümana bu Lisans uygulanmaktadır diyen bir lisans uyarısı, bütün sayfalarda yer almalıdır". Bunun manası, eğer 'daki bir makalenin çıktısını alıyorsanız, buna aynı zamanda bir telif hakkı ikazı ve GNU FDL'nin fiziki bir çıktısını eklemelisiniz..
FDL, 1999 'un sonuna doğru görüş alınmak üzere taslak halinde çıkarılmıştır. Düzeltmelerden sonra, sürüm 1.1 Mart 2000 'de, sürüm 1.2 Kasım 2002 'de yayımlanmıştır.
Bunların bir kısmı, GNU FDL'den bağımsız olarak geliştirilmiştir, diğerleri ise GNU FDL'deki algılanan kusurlara karşılık olarak geliştirilmiştir.
GFDL'nin uygunluğunu tartışan kaynaklar: