Kavusum

Kavuşum, gökbilimde bir gözlem noktasından bakıldığında iki ya da daha çok sayıda gök cisminin gökyüzünde birbirlerine yakın konuma gelmesi.

Yaygın uygulamada bu sözcük, Yer'den bakıldığında, Güneş'in uydusu olan bir gök cisiminin (örn. bir gezegen, bir asteroid,..) veya Ay'ın Güneş'e en yakın konumuna geldiği anı tanımlamada kullanılır. Jüpiter'in 'kavuşum'undan söz edildiğinde, Yer-Güneş-Jüpiter şeklinde bir dizilme ile Güneş'in Yer ile Jüpiter arasına girdiği ya da başka bir deyişle Jüpiter'in Güneş'in arkasından geçtiği an kast edilmiş olur.

Alt gezegenler söz konusu olduğunda gezegenin yörüngesi boyunca izlediği yol sürekli Yer yörüngesinin içinde kaldığı için, kavuşum iki değişik konumda gerçekleşir:

• Ãœst kavuÅŸum: GüneÅŸ'in Yer ile gezegen arasında kaldığı, yani gezegenin GüneÅŸ'in arkasından geçtiÄŸi, Yer'e en uzak konumu.
• Alt kavuÅŸum: gezegenin GüneÅŸ ile Yer arasında kaldığı, yani GüneÅŸ'in önünden geçtiÄŸi, Yer'e en yakın konumu.

Bir üst kavuşumdan ikincisine kadar geçen süre, gezegenin kavuşum dönemi olarak adlandırılır.

Üst gezegenler için kavuşum olayı, yalnızca üst kavuşum konumunda gerçekleşir. Bu terim yine, Güneş'in Yer ile gezegen arasında kaldığı, yani gezegenin Güneş'in arkasından geçtiği, Yer'e en uzak konumunu tanımlar. Üst gezegenlerin Yer'e en yakın oldukları an ise Yer'in gezegenle Güneş arasına girdiği karşı konum durumudur.

Gezegenlerin yörünge düzlemleri arasında küçük de olsa farklılıklar bulunduğundan bu sıralama her zaman kusursuz bir çizgi üzerinde gerçekleşmez. Düz bir çizgi üzerinde sıralanmanın gerçekleşebilmesi için, yörünge düzlemlerinin aynı olması, veya sıralanmanın düzlemlerin kesiştiği düğümler çizgisi boyunca gerçekleşmesi gerekir. Böyle bir durumda,

• EÄŸer sıralanan gök cisimlerinden bir tanesi, bir diÄŸerinin gölgesine girerse, tutulmadan söz edilir. GüneÅŸ tutulması, Ay tutulması gibi.
• EÄŸer sıralanan cisimlerden Yer'e yakın olanı, görünür çap açısından, uzakta kalana göre belirgin derecede küçükse bir geçiÅŸ (transit) söz konusudur. Merkür geçiÅŸi, Venüs geçiÅŸi gibi.
• EÄŸer Yer'e yakın olan cisim görünür çap açısından uzaktakine oranla belirgin derecede büyükse, örtülme gerçekleÅŸir. 'Satürn'ün Ay tarafından örtülmesi' gibi