Otomobil terimleri

Otomotiv kısaltmaları sözlüğü | Otomobil terimleri sözlüğü

A

En üste git

• A SÃœTÃœNU: Otomobilin orta gövdesinin önünde yükselen, tavanı taşıyan saÄŸ ve sol köşede bulunan ve içinde pasif güvenlik unsuru destekleri olan sütun.
• ABAT VENT : Speedster otomobillerde kullanılan alçak ön cam veya rüzgar kesici çıkıntı
• ABAXIAL: Dingil harici yapı
• ADEZYON: Sıvıların veya madenlerin birbirlerine yapışmasını saÄŸlayan kuvvete adezyon denir.
• Aerodinamik (otomobil)
• AKICILIK DERECESi (Vizkozite): Bir sıvının dar bir boÄŸazdan akabilmesine o sıvının akıcılık derecesi denir. Bu, belli bir hacimdeki sıvının belli bir çaptaki delikten akma zamanıdır.Bir sıvının akışkanlığa karşı gösterdiÄŸi direnç
• AKS: Otomobil eksenine dik, tekerleri taşıyan bir veya birden fazla tekerleÄŸi barındıran bir mildir
• AKSELERASYON: Otomobilin hızlanması.
• AKTARMA ORGANLARI: Motor gücünü tekerleklere aktaran organlardır. Pek çok parçadan oluÅŸur ve motor gücünü tekerleklere ÅŸanzıman üzerinden aktarır.ÅŸanzuman , ÅŸaft , diferansiyel , aks
• AKTÄ°F GüVENLiK:Otomobilin kaza pozisyonuna girmesini engellemeye çalışan ve güvenliÄŸi arttıran elemanların tümü. ABS ve BAS sistemlerine sahip frenler, yol tutuÅŸu maksimize eden ESP, geliÅŸmiÅŸ süspansiyon sistemi, iyi durumdaki lastikler gibi faktörler.
• AKÃœMÃœLATöR: Akümülatörler elektrik enerjisini kimyasal enerji halinde depo eder, devrelerine elektrikli alıcılar baÄŸlandığı zaman bu kimyasal enerjiyi tekrar elektrik enerjisine dönüştüren araçlardır. Motorun hareketinden elektrik üreten parça olan alternatör, motor çalışmazken elektrik üretemez. Bu nedenle akümülatöre ihtiyaç duyulur. Motor çalışmadığı zamanlar kullanılmak üzere elektrik enerjisi depolar.
• AKÃœMÃœLATÖR KAPASÄ°TESÄ°: Akümülatörün 20 saat sürede verebileceÄŸi akım miktarı
• ALTERNATÖR: Alternatif akım üreten ve düşük motor hızlarında bir dinamodan daha yüksek enerji üreten jeneratör.
• ALT öLü NOKTA (A.ö.N): Pistonun silindir içinde inebildiÄŸi en alt noktada, yön deÄŸistirmek için bir an durakladığı yerdir. Kısaca A.Ö.N. olarak belirtilir.
• AMPERMETRE: Aküye girip çıkan akım miktarını ölçen ve gösterge tablosunda bulunan bir ölçü aleti.
• AMORTISÖR: Otomobilde yayları frenleyerek ani yaylanmaları önleyen ve sarsıntıları azaltan düzenek.
• ANA YATAKLAR: Motorda krank milini taşıyan yataklardır.
• ANTIFRIZ: 0 derece ve altında radyatör suyuna katılarak suyun donmasını önleyen kimyasal madde. Antifriz ayrıca radyatörü ve soÄŸutma sistemini pas ve korozyondan korumak amacıyla da kullanılır. Donma noktası -12 derece olan saf antifriz, su ile karıştırıldığında donma noktası -65 dereceye kadar düşüyor. Ancak antifriz + su karışımında antifriz oranı arttıkça donma noktası bir dereceye kadar düşüyor, daha sonra tekrar yükseliyor. Bu nedenle doÄŸru miktarda su ile karıştırılması önemlidir. Su oranı yüzde 70'i aÅŸarsa donma yüzde 30'un altına düşmekte ve hararet tehlikesi baÅŸgöstermektedir.

Türkiye iklim koşullarında maksimum koruma için yüzde 33 ila yüzde 50 arasında antifriz kullanımı tavsiye edilmektedir. Karışım yaparken sert sulardan kaçınılması gerekiyor. Çünkü sert sular antifrizin içindeki koruyucu katıkların etkisini azaltıyor. Bu nedenle musluk suyu yerine yumuşatılmış ve distile edilmiş su kullanılması tavsiye ediliyor. "Antifriz eklenmesi veya değiştirilmesine bomometre ile ölçüm yapıldıktan sonra karar verilmelidir" düşüncesi de antifriz kullanımında yanlış bir bilgi. Bomometre cihazı, sadece karışımdaki etilen glikol miktarını ölçer. Formülündeki koruyucuların durumu hakkında bilgi vermez. Dolayısıyla, antifrizin soğutma sistemini koruma gücünü ölçemez. "Bütün antifrizler birbirlerinin aynısı" olduğu görüşü de yanlış bilinenler arasında yer alıyor. Çünkü, piyasadaki antifriz ürünleri arasında büyük oranda kalite farkı vardır. OAT (organik asit teknolojisi) ile üretilen antifrizler içeriğindeki katıkların kimyasal özellikleri sayesinde hem daha uzun ömürlüdürler hem de aşınmaya karşı daha iyi koruma sağlarlar. Genel maksatlı antifrizler normalde yılda bir defa, ekleme yapılmadan değiştirilir. Gelişmiş antifrizler ise daha uzun ömürlü olduklarından 3 yıla kadar kullanılabilmektedir

• AQUAPLANING: Su birikintilerinden geçerken lastiklerin profilinden suyun kenara çıkamamasından kaynaklanan aracın lastiklerinin yerle ile temasının kalmaması sonucunda suya girdiÄŸi yönde veya tam olarak savrularak hareket etmesi.
• ATALET: Bir cismin herhangi bir hareket yönüne veya hız deÄŸiÅŸikliÄŸine karşı gösterdiÄŸi dirençtir.
• ATESLEME AVANSI: Silindirde sıkıştırılan yakıt-hava karışımının ateÅŸlendikten sonra tamamen tutuÅŸabilmesi için gereken süredir.
• ATESLEME BOBINI: Atesleme sisteminde transformatör gibi görev yaparak batarya voltajını binlerce voltaja yükseltir. Bu yüksek voltaj bujinin tırnakları arasında kıvılcım meydana getirir.
• ATESLEME NOKTASI: Motorinin sıkıştırılma sonucunda silindir kafasındaki sıcak gazların içine püskürtüldüğü anda kendiliÄŸinden ve hemen ateÅŸ alma sıcaklık noktasına ateÅŸleme noktası denir.
• ATESLEME SIÇRAMASI: Yanlış bujinin karısımı tutuÅŸturmasına atesleme sıçraması denir. AteÅŸleme sıçraması genellikle buji veya distribütör kapağının ya da tevzi makarasının hatalı oluÅŸundan meydana gelir.
• ATESLEME SIRASI: Motor silindirlerinin ateÅŸlenme sırası veya silindirlerde güç zamanının meydana geliÅŸ sırasıdır.
• ATESLEME SISTEMI: Silindirlerde sıkışan hava-yakıt karışımının yakılabilmesi için bujilere yüksek voltajlı kıvılcım saÄŸlayan sistem. Batarya, ateÅŸleme bobini, distribütör, kontak anahtarı, kablolar ve bujiler bu sistemin parçalarıdır.
• ATMOSFERIK BASINÇ: Dış hava ağırlığının aÅŸağıya doÄŸru basma kuvvetine atmosferik basınç denir
• AUTODIMMING: Dikiz aynalarında kullanılan duyarlı aynanın ışığı daha yoÄŸun kırarak, kararması.
• AYARLAMA: Motorun en iyi sekilde çalışabilmesi için yapılan motor ayarları

B

En üste git

• BAKIR KURSUN YATAKLAR: Genellikle dizel motorlarında yaygın bir ÅŸekilde kullanılan yatak çeÅŸididir.
• BALANST REZÄ°STÖR DEÄžERLERÄ°: Elektronik ateÅŸleme sistemi iki rezistör ile korunur. Bunlar, 0,55 ohm olan normal devre direnci ile 5.ohm olan yardımcı devre direncidir.
• BALATA (FREN PABUÇLARI): Yarım daire ÅŸeklinde kavis verilmiÅŸ metal bir parça. Ãœzerine ısıya karşı oldukça dayanıklı olan balata perçinlenmiÅŸtir. Frene basıldığı zaman bu balata kampanaya sürterek frenleme etkisi gösterir.
• BASINÇLI KAPAK: Suyun kaynamasını ve kaybını önleyen, soÄŸutma sistemini basınç altında çalıştıran supaplı bir kapaktır.
• BASKI YATAÄžI: Debriyaj pedalına basıldığında, baskı parmaklarını bastırarak motor ile güç aktarma organlarini birbirinden ayıran mekanizmadır.
• BATARYA: Elektrik enerjisini kimyasal enerji olarak depo eden ve akım kaynağı olarak kullanan düzenek.( Akümülatör )
• BENZÄ°N: Ham petrolden elde edilen ve otomobillerde yakıt olarak kullanılan bir hidrokarbondur.
• Benzin motoru
• BENZIN YANMASI: Benzin-hava karışımı silindir içinde sıkıştırma zamanı sonunda, bujinin meydana getirdiÄŸi kıvılcım neticesinde düzenli olarak yanmaya basÅŸar. Hiçbir zaman patlamaz. Normal yanma bujide baÅŸlar ve sonra bir alev dalgası halinde ateÅŸleme odasını kat eder.
• BERABER ÇALISMA: Çok silindirli motorlarda genellikle silindirlerin ikiÅŸer ikiÅŸer beraber çalısmasıdır. Örnek olarak dört silindirli bir motorda, birinci silindir ile dördüncü silindir pistonları ikisi beraber ve üçüncü silindir ile ikinci silindir de beraber çalışır.
• Beygir gücü
• BILESIK YAGLAR: Bu tip yaÄŸlar genellikle ince yaÄŸlar olup, SAE numarası yüksek yaÄŸların özelliklerini karşılamak için içlerine bazıkalınlaÅŸtırıcı katıklar katılmış yaÄŸlardır.
• BI-XENON: Bi-Xenon farlar, günümüzün en geliÅŸmiÅŸ ve en güçlü far teknolojilerinden biridir. B-xenon ismi, uzun ve kısa farlar için iki ayrı xenon ampul kullanılmasından gelmektedir. Xenon farın dalgaboyu ve dolayısıyla maviye yakın olan rengi güneÅŸ ışığına çok yakın olduÄŸu için, gece sürüşünde karşıdan gelen sürücünün gözünü almaz ve yansımayı en aza indirir. Xenon gazının içinden geçen ışık, 70 mm çapındaki hareketli lensten yansıyarak geniÅŸ ve uzun mesafeli "uzun far" etkisini yaratır. Takılan araçlarda far yıkama sistemi de olması gerekir çünkü farın önündeki cam kirlenince farın ışınları kirlenmiÅŸ yüzeyden dolayı halojen farlara göre daha fazla kırıldığından kötü bir aydınlatma yaratmaktadırlar. Florasan lamba prensibiyle çalışmaktadır. Isınana kadar halojen fardan daha fazla akım çekmektedir fakat ısındıktan sonra elektrik tüktimleri düşer. Isınma gereksinimlerinden dolayı selektör yapma zorluÄŸu da vardır. Xenon gazlı lambaların çalışabilmeleri için yüksek gerilime ihtiyaç vardır. Bu yüzden yükseltici trafoyla birlikte takılmalıdır. Arızalandığı zaman komple far sistemiyle deÄŸiÅŸtirilmesi gerekir. Klasik sistemlerde ise sadece ampulü deÄŸiÅŸtirmek yeterlidir.
• BIYEL CIVATALARI: Biyel civataları, biyel kepini biyel başına baÄŸlayan civatalardır.
• BIYEL KEPI: Biyel ile biyel muylusu arasındaki baÄŸlantıyı saÄŸlayan parçadır.
• BIYEL MUYLUSU: Biyelin krankta baÄŸlandığı yüzeydir.
• BIYEL YATAGI: Biyel başında bulunan, içinde krank mili biyel muylusunun döndüğü yataktır.
• BIYELLER: Piston ile krank mili biyel muylularını birleÅŸtiren parçalardır.
• BOGAZLI KARTEL: Yanlardan üst kartele, önden ve arkadan kavis biçiminde, ön ve arka ana yatak kepine oturan kartellere boÄŸazlı kartel denir.
• BOÅž AÄžIRLIK: Kullanıma hazır bir otomobilin %90 dolu yakıt deposu ve 75 kg’lık bir sürücünün toplam ağırlığı
• Boksör motor: Silindirlerin aynı, genellikle tam yatay, düzlemde (180 derece) karşılıklı olarak çalıştığı, otomobile ekstra denge saÄŸlayan motor.
• BUHAR TAMPONU: Karbüratöre doÄŸru olan benzin akışının, yakıt sistemindeki benzinin buharlasması nedeniyle gecikmesi veya durmasıdır.
• Buji: Iki elektrod ve porselenden oluÅŸan parça. Silindir içindeki sıkışmış hava-yakıt karışımı, bujinin elektrotları arasında oluÅŸan yüksek voltajla ateslenir.
• BUJI ARIZALARI: Buji arızaları genellikle motora göre uygun sıcaklıkta buji kullanmamaktan, bujinin yanlış yerleÅŸtirilmesinden veya motordaki ateÅŸleme sistemi ya da yakıt sistemi arızasından meydana gelir. Genellikle görülen buji arızaları, üst porselenin çatlamış veya kırılmış olması ve burun porseleninin çatlak veya kırık olmasıdır.
• BUJI SICAKLIGI: Silindir içine emilen benzin-hava karışımının yanma zamanında meydana getirdiÄŸi ısı enerjisi yaklaşık olarak 2000 – 2500 derece arasındadır.
• BUJI TIRNAK ARALIGI: Bataryalı ateÅŸleme sisteminde buji tırnak aralığı genellikle 0,6 - 0,8 mm arasındadır.
• BURÇ: Yatak görevi gören silindir bir parçadır.

C

En üste git

• CALL BACK: Otomobillerde oluÅŸan sorunlar nedeniyle firmalar tarafından yapılan geri çağırma iÅŸlemi
• CAMBÄ°OCORSA: Maserati’de kullanılan yarı otomatik ÅŸanzuman ( Bkz.Yarı Otomatik Åžanzuman )
• COMMON RAÄ°L: Yeni nesil dizel motorlarda kullanılan bir yakıt enjeksiyon sistemi.Bir yüksek basınçlı yakıt pompası, buradan silindirlere giden metal yakıt boruları ve yanma odalarına baÄŸlı, zaten yüksek basınçla püskürtülmeyi bekleyen yakıtın yanma odasına giriÅŸine izin veren elektromanyetik kontrollü ( en son versiyonunda piezoelektrik kontrollü) enjektörlerden ve bu enjektörlere komuta eden kontrol bilgisayarından oluÅŸan bir sistemdir. sistemin ortak yol olarak adlandırılmasının sebebi ise ÅŸudur: yakıt, pompadan silindirlere kadar, ortak yakıt borusu içinde,her zaman yüksek basınç altında beklemektedir (1500 bar civarlarında). yakıtı silindirlere püskürten enjektörler elektronik kontrollü oldukları için, motor kontrol programlarıyla, deÄŸiÅŸik yük durumlarında farklı miktarlarda yakıtı kolayca saÄŸlayabilirler. püskürtülen yakıtın yüksek basınçlı olması, daha kolay yanması ve yanmamış atık bırakmaması sebebiyle istenen bir ÅŸeydir: ne kadar yüksek basınç olursa o kadar iyi.böylece daha verimli ve daha temiz dizel motorların onu açılmıştır. bu sistemin, daha önce dizellerde kullanılmayan kontrol elektronikleri ile çalışması baÅŸka faydalar da saÄŸlamıştır: düzensiz yanmayı tesbit eden sensörlerden gelen bilgiler doÄŸrultusunda yakıt püskürtme zamanlamasıyla oynanıp daha sessiz çalışma saÄŸlanabilmiÅŸtir. ilk olarak alfa romeo ve bosch iÅŸbirliÄŸiyle geliÅŸtirilip kullanılmıştır, delphi ve bosch automotive gibi üreticiler tarafindan üretilmektedir, ÅŸu an dizel motorlardaki en yaygın yakıt sistemidir, dizel motorların bugünkü populerliÄŸinde en önemli rolü oynamıştır, ve dizelin geleceÄŸidir. benzer bir sistem için (bkz: pumpe duse)
• CONTA: Motorda, birleÅŸtirilen parçaların arasına sızdırmazlık saÄŸlaması için konulan, çesitli malzemelerden yapılan plakalar
• CRUISE CONTROL (Otomatik hiz kontrol): Sürücünün ayağını gazdan çekmesine olanak tanıyarak, otomobili belli bir hızda tutabilen bir sistemdir. Bu sistemde, araç ayarlanmak istenilen hıza ulaÅŸtığında ilgili sistem ile ilgili bir düğmeye basılır ve ayak gaz pedalından çekilir. Sistem devreden çıkarılmak istendiÄŸinde tekrar gaza basmak ya da ilgili düğmeye tekrar basmak yeterlidir.

Ç

En üste git

• ÇARPMALI YAGLAMA SISTEMI: Çarpmalı yaÄŸlama sistemi, yaÄŸ pompasının karterdeki motor yağını yaÄŸ çanağına basarak, çanağı daima dolu bulundurması ÅŸeklinde çalışır.
• ÇEVRIM: Bir motorda iÅŸ elde etmek için tekrarlanmadan meydana gelen olayların toplamına bir çevrim denir. Dört zamanlı motorlarda bir çevrimin tamamlanabilmesi için pistonun dört hareketine (krank milinin iki tam devir yapmasına) gerek vardır. Dört zamanlı motorlarda bir çevrim, Krank milinin 720 derecelik dönüşü ile tamamlanır.

D

En üste git

• DEGISKEN SUPAP ZAMANLAMASI: DeÄŸiÅŸken supap zamanlaması, motor iÅŸletim sisteminin hangi devire göre hangi supap zamanlamasının kullanılacağını belirlenmesi ve her devirde en verimli çalışmayı saÄŸlamasıdır. Böylece motor düşük devirlerde az yakıt tüketirken yüksek devirlerde de iyi bir performans sunuyor.
• DESELERASYON: Araçların duruncaya kadar yavaÅŸlaması.
• DETONASYON: Karışımın buji tarafından ateÅŸlenmesinden sonra yanmanın düzensiz olarak gerçekleÅŸmesine detenasyon denir. Karışımın ani yanması sonucu yükselen basıncın oluÅŸturduÄŸu vuruntu çok ÅŸiddetli olursa, motor parçaları yıpranır
• DISTRONIC: Radar destekli bilgisayarlı cruise control sistemi. Önde yaklaşılan aracın hızının kendi hızından az olduÄŸunu belli bir mesafede algılayan sistem, motoru sıkıştırarak veya fren yaparak otomobili yavaÅŸlatıyor. Önü boÅŸalınca da otomobili programlı hızına tekrar çıkarıyor.
• DIYAGRAM VERIMI: Endikatör diyagramından ölçülen iÅŸin, teorik çevrim diyagramından ölçülen iÅŸ oranına diyagram verimi denir

E

En üste git

• EASYTRONÄ°C: Opel marka araçlarda kullanılan yarı otomatik ÅŸanzumana verilen isim. ( Bkz.Yarı Otomatik Åžanzuman)
• ELEKTRONÄ°K ATEÅžLEME SÄ°STEMÄ°: Bataryalı ateÅŸleme sistemi parçalarına ek olarak, distribütörde manyetik ünite ve kontrol ünitesi ile donatılmış sistemdir. Elektronik atesleme sistemi, manyetik alandaki deÄŸiÅŸmelerin meydana getirdiÄŸi elektrik akımı prensibine dayanır. Bu sistemde birbirine temas eden hiçbir parça yoktur. Klasik ateÅŸleme sisteminde görülen platin ve meksefe, ateÅŸleme sisteminde yer almaz. Bu sistemde motor ateÅŸleme zamanı fabrikada ayarlanır ve bu ayar hiçbir sekilde aracın yaptığı kilometre arttıkça deÄŸiÅŸmez, sabit kalır.

F

En üste git

• FADÄ°NG: Isı etkisiyle fren gücünün düşmesi. Otomobil fren sistemindeki en büyük problem frenlerin sürekli kullanımında ısınması ve belli bir sıcaklığın üzerinde fading olarak adlandırılan fren balatalarının aşırı ısı nedeni ile kaydırmaya baÅŸlamasıdır. Bu ısınma problemini ortadan kaldırmak için üreticiler soÄŸutmalı fren diskleri üretmektedirler

H

En üste git

• HAVA YASTIÄžI: Çarpışmalara karşı yolcuyu koruma derecesi son derece yüksek olan bir ek koruma sistemidir. Hava yastığı bir çarpışma sırasında algılayıcılardan gelen uyarı sonunda ÅŸiÅŸerek, çarpışma yönünde yolcuyu karşılayan koruyucu bir kalkan oluÅŸturur.

Ä°

En üste git

• Ä°NTERCOOLER: Turbo motorlarda havanın soÄŸutulması için kullanılan ek soÄŸutucu. Hava soÄŸukken molekülleri daha küçük olduÄŸu için silindire verilen hava soÄŸuk olduÄŸunda silindirin içine daha fazla hava sığabilir ve bu ÅŸekilde daha iyi yanma saÄŸlanır.Çalışması soÄŸutma sistemindeki radyatör gibidir radyatörden farkı suyun deÄŸil havanın soÄŸutulmasıdır.

K

En üste git

• KAROSER: Åžasiye monte edilen, aracın saçtan yapılmış kısmı. Bu kısımda pencereler, kapılar, koltuklar, yolcu ve motoru koruyan kısımlar bulunur.

Sedan | Roadster | Cabriolet | Coupe | Station Wagon | Hatchback |

• KOKPIT: Otomobillerde sürücünün oturduÄŸu kısma kokpit denir.

M

En üste git

• MULTÄ° JET: GM ile FÄ°AT’ ın beraber geliÅŸtirdiÄŸi common rail’in ticari ismi

O

En üste git

• OVERSTEER: Aracin, direksiyon araciligiyla verilen dönme acisina fazla tepki vermesi durumudur. Sözgelimi; ideal nötral kosullarda kendi cevresinde 60 derece dönerek bir viraji almasi gereken aracin, arka ucunun disari dogru ötelenmesiyle kendi cevresinde 60 dereceden fazla dönerek yoldan cikmasi "oversteer" durumudur. Cesitli nedenleri olabilir. Biri, viraja girdikten sonra yapilan frendir. Manevra sirasinda fren yapilmasi, arka tekerleklerdeki yükü azaltacak ve bu tekerleklerin yanal kuvvet kapasitesini düsürecektir. Azalan yanal kuvvet, aracin arka tekerleklerinin dönme cemberinin disina dogru ötelenmesine, ve aracin gerekenden fazla dönmesine neden olacaktir. Arka lastiklerin, ön lastiklerden ince lmasi da benzer bir sonucu doguracak, aracin ön lastikler cevresinde dönmesine neden olacaktir.

P

En üste git

• PUMPE DUSE: Åžu an icin sadece vw nin yeni nesil dizel motorlarında kullandığı, bosch automotive tarafından üretilen yeni nesil dizel yakıt enjeksiyon sistemi.sistemin türkçedeki karşılığı pompa meme. sistemde silindir başına, egsantrikten güç alan yüksek basınçlı birer pompa, bunlara baÄŸlı elektromanyetik kontollü birer enjektör, ve enjektörlerin zamanlamasını motordan topladığı bilgilerle ayarlayan bir motor kontrol bilgisayarından oluÅŸur sistem, motorini yanma odalarına 1800 bara varan basınçlarla gönderip atık bırakmadan temiz ve verimli yanmasını saÄŸlar.ÅŸu an için, bu temiz ve verimli yanmayla doÄŸrudan ilgisi olan en yüksek basıncı saÄŸlayan dizel enjeksiyon sistemidir. yeni nesil baÅŸka bir dizel yakıt enjeksiyon sistemi olan common rail e göre avantajı daha yüksek basınçlar üretebilmesi, çok az bir farkla daha az tüketim ve temizlik, dezavantajları ise, daha gürültülü calışma, üretiminin daha pahalı ve karmaşık olmasıdır. Diger bir dezavantaji ise common rail sistemlerle bir cevrimde 5 e kadar ayri püskürtme yapilabilirken bu sistemde yapilamamasidir. Cünkü bu sistem bir kam vasitasiyla calistirilir ve kamin sekine göre bir püskürtme davranisi vardir. Common Rail sistemlerinde ana püskürtmeden sonra yapilan püskürtme dizel partikel filtresininde biriken parcaciklarin yakilarak temizlenmesine yararken bu sistemde böyle bir püskürtme yapma imkani yoktur. Bu nedenle eksoz emisyonlarinin giderek önem kazandigi günümüzde cok tercih edilmemektedir. Avantajlarının daha gözardı edilebilecek nitelikte olmasından dolayı muhtemelen vw de bu sistemi bırakıp common rail e geçecektir.

R

En üste git

• RAGTOP: Katlanır sürgülü tavan
• RETARDER: Ağır vasıtaların yavaÅŸlatılmasında kullanılan frenleme sistemidir. Hidrodinamik sistemle çalışmaktadır. Åžanzıman kaynaklı hareketi hareketi kontrol altına alır teker frenlerine yük bindirmez. Åžanzıman ile arka aks ünitesi arasına yerleÅŸtirilmiÅŸtir. Böylece vites deÄŸiÅŸimi yapılmış dahi olsa frenleme momentinin aynı kalması saÄŸlanır. Genelde aracın aktarma organları üzerindeki bir mile baÄŸlanan pevane ve ve bu pervanenin içinde bulunduÄŸu kapalı bir kutudan oluÅŸur.EÄŸer bu kutuya vizikositesi düşük bir akışkan verilirse pervanelerle arasındaki sürtünme dolayısı ile ortaya çıkan ısı enerjisi yaÄŸa geçer ve böylece araç yavaÅŸlar. Normal frene göre daha sarsıntısız ve konforlu bir yavaÅŸlama ÅŸekli olduÄŸundan yolcu otobüslerinde daha sık kullanılır.Türkiyede en sık kullanılan retarder markaları voith ve telma marka olanlarıdır.Voith olanlarda direksiyondaki retarder kolunun dört kademesi vardır. Kolu birinci kademeye çekince o andaki hızı sabitler kol çekilmeye devam edilirse araç frenlenmeye baÅŸlar.

S

En üste git

• SELESPEED: alfa romeo 156 modellerinde tam ve yarım otomatik çalışabilen ve vites artırma/düşürme iÅŸlemlerinin direksiyondaki düğmelerle de yapılabileceÄŸi sistem. f1 ferrarilerde de benzeri bir sistem bulunur fakat düğmeler direksiyonun gerisindedir, oysa selespeed'de direksiyonun ön yüzünde yer alırlar. ( Bkz.Yarı Otomatik Åžanzuman )
• SEQUENTRONÄ°C: Mercedeslerde kullanılan yarı otomatik ÅŸanzuman ( Bkz.Yarı Otomatik Åžanzuman )
• STEPTRONÄ°C: bmw otomobillerindeki yarı otomatik transmisyonun ticari adı . vites artırmak veya azaltmak için vites kolu hafifçe ittirilen sistem ( Bkz.Yarı Otomatik Åžanzuman )
• SUÄ°CÄ°DE DOORS: Eski otomobillerde iniÅŸ ve biniÅŸlerde rahatlık yaÅŸattığı için kullanılmış olan kapı çeÅŸidi. Temel olarak arkaya doÄŸru açılan kapı arka kapılara verilen isimdir. Zamanla trafiÄŸin akışına ters olarak açılmaları nedeni ile teÅŸkil ettikleri tehlike görmemezlikten gelinmeyecek kadar büyük olmuÅŸ ve yavaÅŸ yavaÅŸ kullanılmalarına son verilmiÅŸtir. Konsept araçlarda bol ca kullanılmakta olup honda element ve rolls royce phantom gibi seri üretim araçlarda tekrar hayat bulmuÅŸtur.
• SÃœPERCHARGER: Yüksek basınçlı havayı motorun yanma odasına iten krank milinden tahrikli hava kompresörüdür. Turbodan farklı olarak güc üreten bi türbin yoktur. Amaç düşük devirlerde yüksek tork saÄŸlamaktır.Turboya göre en büyük avantajı motor çalıştığı andan itibaren calisarak turbo lag hadisesinin önüne geçmesidir. Gücünü motordan aldigi icin Turbo sistemlere göre daha cok yakit tüketimine yol acar.

T

En üste git

• TÄ°PTRONÄ°C: VW ve AUDİ’nin kullandığı yarı otmatik ÅŸanzumanın ismi ( Bkz.Yarı Otomatik Åžanzuman)
• TURBO: Motora atmosferik basıncın üzerinde hava vererek küçük hacimlerden büyük güçler alınmasını saÄŸlayan, gücünü egzoz gazının fiziksel etkilerinden alan bir çeÅŸit pompa.Motorun silindir hacmini deÄŸiÅŸtirmeden daha fazla güç etmek için motora turbo aracılığıyla daha fazla hava basılmaktadır. Turbo içinde genelde bir kompresör ve bir türbin bulunmaktadır. Türbin motorun eksoz çıkışında yer almaktadır ve yüksek basınç ve sıcaklıktakı eksoz gazını kullanarak enerji elde eder. Elde ettigi enerjiyle emme manifoldundaki kompresörü besler. Kompresör de dışardan aldığı havanın basıncını arttırarak silindirlere gönderir ve motorun torkunun ve gücünün artmasını saÄŸlar.
• TURBO LAG: Gaz pedalına basıldığı andan itibaren turbo devreye girene kadar geçen zamandır. Gaz pedalina basilir basilmaz arabanin hizlanmasi mümkün olmamaktadir. Cünkü turbo egsoz gazlarini kullanarak calisir. Gaz pedsalina basinca önce motor daha cok eksoz gazi üretir, sonra turbo daha hizli calisir ve kompresör daha yüksek basinc üreterek motorun torkunu arttirir. Turbo lag etkisini azaltabilmek için bazı sistemler geliÅŸtirilmiÅŸtir. Bunlardan birisi de asimetrik turbo sistemidir. Bu sistemde iki farklı turbo birbirine yükleme yapmaktadır , turbolardan biri yüksek debili ama düşük basınçlı diÄŸeri, düşük debili fakat yüksek basınçlıdır.

U

En üste git

• UNDERSTEER: Aracin, direksiyon araciligiyla verilen dönme acisina az tepki vermesi durumudur. Sözgelimi; ideal nötral kosullarda kendi cevresinde 60 derece dönerek bir viraji almasi gereken aracin, ön ucunun (arkasina göre) disari dogru daha cok ötelenmesiyle kendi cevresinde 60 dereceden az dönerek burnunun virajin disina dogru yönelmesi "understeer" durumudur. Cesitli nedenleri olabilir. Biri, viraja girdikten sonra hizlanmaktir. Manevra sirasinda hizlanmak, arka tekerleklerdeki yükü arttiracak ve bu tekerleklerin yanal kuvvet kapasitesini yükseltecektir. Artan yanal kuvvet, aracin arka tekerleklerinin ön tekerleklere göre yola daha iyi tutunmasina, ve aracin istenenden az dönmesine neden olacaktir. Ancak hizlanma sirasinda arka tekerleklerin patinaj yapmasi, oversteer durumuna neden olur. Arka lastiklerin ön lastiklerden kalin olmasi (Smart'lardaki gibi) da understeer davranisi doguracak, aracin arkasinin (önüne göre) yola daha siki tutunmasina neden olacaktir. Understeer durumu, seri üretimle ortalama sürücülere sunulan araclarda istenen bir özelliktir. Cünkü bir virajin asiri his, kaygan yol gibi nedenlere alinamamasi durumunda understeer davranisi nedeniyle arac virajin disina dogru ötelenecek (hiv v sabitken dönme yaricapi R'yi arttiracak), bu durum merkezkac kuvvetin (m * v2 / R) azalmasina neden olarak sürücünün kontrolü saglamasina olanak verecektir.

Y

En üste git

• YAÄžMUR SENSÖRÃœ: Araçlarda kullanılan bütün yaÄŸmur sensörleri aynı prensiple çalışmaktadırlar. Bu sensörler camın içinden ışık ışınları göndermektedirler ve yaÄŸmur damlalarının bu ışında neden olduÄŸu düzensizlikleri yakalarlar. Tipik bir yaÄŸmur sensörü camın içine bir lensle birlikte yerleÅŸtirilmiÅŸ ve periyodik olarak ışık ışınları gönderen bir ışık kaynağına sahiptir. Bu ışınlar yaÄŸmur sensörünün tasarımına baÄŸlı olarak camın içinde 45 derecelik açılarl yansıyarak hareket eder. Bir çok sistemde bu ışınlar infrareddir. Bu ışınlar camın dış yüzeyi tarafından içe doÄŸru yansıtılarak sensöre doÄŸru gönderilir. Bir dedektör ışınları yakalayarak ölçer.Camın dış yüzeyinde yaÄŸmur damlaları mevcutsa bazı ışınlar kaçar. Böylece ışınların yoÄŸunluÄŸu azalır. Dedektör bu azalmayı tespit eder ve devre yoÄŸunluktaki azalmayı hesaplayarak yaÄŸmur yaÄŸdığını anlar. Kontrol sistemi bunun üzerine silecekleri çalıştırır.
• YARI OTOMATÄ°K ÅžANZUMAN: vites geçiÅŸlerinin manuel ÅŸanzımandaki gibi sürücüye bırakıldığı fakat debriyaj olmayan, gaz kesmedende viteslerin geçirilebileceÄŸi, senkron olayını kendi halleden ÅŸanzıman . Elektro hidrolik olarak olarak tanımlanan bu sistemlerde tamamen manuel ÅŸanzuman yer almaktadır. Bu sistemde vites deÄŸiÅŸimleri bir elektronik ünite ile yönetilen hidrolik mekanizma ile gerçekleÅŸtiriliyor. Hidrolik sistemin yaptığı debriyaja basmaktan baÅŸka bir ÅŸey deÄŸil. Sistemin temel avantajı üretici açısından düşük üretim maliyetidir. Çünkü otomatik ÅŸanzuman bundan çok daha pahalı bir sistemdir. Ayrıca manuel ÅŸanzumanla elde edilen performans otomatik ÅŸanzumana göre daha fazladır. Otomatik modda kullanıldığında bile vites deÄŸiÅŸimleri marka ve modele göre deÄŸiÅŸmkle birlikte hızlı olan bu sistemlerde elktronik yönetim ünitesi sayesinde vitesler doÄŸru zamanlarda hassas bir ÅŸekilde deÄŸiÅŸtiÄŸi için yakıt tüketimleri de otomatik ÅŸanumanlara göre düşük gerçekleÅŸmektedir. Kullanıcı için en önemli dezavantaj yokuÅŸlarda yapılan kalkışlarda ortaya çıkıyor. Sistem manuel ÅŸanzuman olduÄŸu ve yapısında tork konvektörü olmadığından arcın geri kaymasına meydan verebiliyor. Fiat ve Opel’de Bosch’un geliÅŸtirdiÄŸi Hillholder adlı yeni bir sistem kullanılarak geri kayma dezavantajı kontrol altına alınıyor. Ford’ta ASM , Ferraride F1 , Maseratide Cambiocorsa , Alfa Romeo’da Selespeed , Opel’de Easytronic , BMW’de DSG , Mercedes’te Sequentronic ismini almaktadır.