Ayraç

Nokta ( . )
Virgül ( , )
Noktalı virgül ( ; )
Ä°ki nokta ( : )
Üç nokta ( … )
Soru iÅŸareti ( ? )
Ãœnlem iÅŸareti ( ! )
Kısa çizgi ( - )
Uzun çizgi ( – )
Noktalı çizgi( .– )
Eğik çizgi ( / )
Tırnak işareti ( " )
Tek tırnak işareti ( ’ )
Denden iÅŸareti ( " )
Yay ayraç ( ( ) )
Köşeli ayraç ( [ ] )
Kesme işareti ( ’ )
Ä°nceltme iÅŸareti ( ^ )

Ve iÅŸareti ( & )
Yıldız işareti ( * )
Ä°leti iÅŸareti ( @ )
Ters eğik çizgi ( \ )
Paragraf işareti (¶)
Çengel işareti ( § )
Derece işareti ( ° )
Diyez iÅŸareti ( # )
Türev işareti ( ′ )
Yaklaşık işareti ( ~ )
Alt çizgi ( _ )

Ayraç, bir noktalama işaretidir.

Konu başlıkları

1 Türkçe'de Kullanımı
1.1 Ayraç ve Tırnak İşareti
2 İngilizce'de Kullanımı 3 Matematikte Kullanımı 4 Ayrıca Bakınız 5 Kaynaklar

Türkçe'de Kullanımı

• Cümle içinde, cümlenin yapısı ile doÄŸrudan ilgili olmayan açıklamalar yapılması amacı ile kullanılır. Cümle içinde bir sözcük ya da cümleden sonra yapılması uygun görülen açıklamalar ayraç içine alınır.

Örnek: Frank Capra (1897-1991) Amerikalı bir film yönetmenidir. / Dolmabahçe Sarayı yapılana dek (1853) bütün Osmanlı Padişahları Topkapı Sarayı'nda oturmuştur.

• EÅŸ anlamdaki sözcükler, eÅŸ deÄŸerdeki tarihler ve rakamlar ayraç içinde gösterilir.

Örnek: İnsan ikrarından (sözünden), hayvan yularından tutulur. / Ormana ulaşmak için 45 mil (75 kilometre) daha gitmelisiniz.

• Tiyatro yapıtları ve senaryolarda sahnede yapılacak hareketler ve ek açıklamalar ayraç içinde kullanılır.

Örnek: Ali - (silahını arkasında gizleyerek.) Buyrun, nasıl yardımcı olabilirim? / Anahtar nerede? (Kilitte tıkırtılar)

• Alıntı yapılan eser ve yazarları belirtmek amacı ile kullanılır.

Örnek: "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir." (M. Kemal Atatürk)

• Alıntılarda, olmayan sözcük veya bölümlerin yerine kullanılır.

Örnek: "...O (Ahmet) bizimle birlikteydi."

• Bir söze alay veya küçümseme anlamı kazandırmak için kullanılan ünlem iÅŸareti yay ayraç içine alınır.

Örnek: Elbette sen korkusuz (!) birisin.

• Bir bilginin şüphe ile karşılanan veya kesin olmadığını göstermek için kullanılan soru iÅŸareti yay ayraç içine alınır.

Örnek:Senin namuslu (?) bir kişi olduğunu hepimiz biliriz elbette.

• Bir konunun anlatımı sırasında maddeler sıralanırken rakam ve harflerden sonra yarım ayraç kullanılır.

Örnek:
1) Basit Önermeler
2) Bileşik Önermeler

Ayraç ve Tırnak İşareti

• Ãœnlem, soru, nokta, virgül gibi noktalama iÅŸaretleri tırnak iÅŸaretinin içine, ayraçta ise ayraçtan sonraya konulur.

Örnek:Köpeksiz sürüye kurt girer (iner).

Örnek: Kurda "Neden boynun kalın?" demişler: "İşimi kendim görürüm de ondan." demiş.

• Ayraç ile tırnak iÅŸaretinin kullanılacağı yerlerin birbirine karıştırılması halinde anlama bakılır. Tırnak iÅŸareti içindeki sözcük ve cümleler çıkartıldığında anlam bozulurken ayraç içindeki sözcük ve cümleler çıkartıldığında anlam bozulmaz.

Örnek: Hatasız (kususrsuz) kul olmaz. - Kusursuz kelimesi çıkartıldığında cümle anlam kaybına uğramıyor.
Örnek: Cahit Sıtkı'nın "Otuzbeş Yaş" adlı şiirini ilk kez ortaokulda okumuştum. -Otuzbeş Yaş kelime öbeği çıkartıldığında cümle anlamsızlaşıyor.

İngilizce'de Kullanımı

• Ä°ngilizce'de yay ayraç cümle içinde, cümlenin yapısı ile doÄŸrudan ilgili olmayan açıklamalar yapılması amacı ile kullanılır.

Örnek: John Lennard (in "The exploitation of parentheses in English printed verse") usefully coined the term lunula to refer specifically to the opening curved bracket, the closing curved bracket and the textual contents between.

Örnek: Sen. Kennedy (Massachusetts) spoke at length.

Matematikte Kullanımı

• Ayraç, Matematikte iÅŸlem sırasını veya büyüklükleri belirtmek için kullanılır.

Örnek: (2x2)+3=7

• Fonksiyonlarda kullanılır.

Örnek: f(x) - Fonksiyon f'in değişken x'e uygulanmasını ifade eder.

Ayrıca Bakınız

• Köşeli ayraç

Kaynaklar

• Yazım Kuralları, Türk Dil Kurumu
• Türkçe Dilbilgisi, Mehmet Hengirmen, 2005
• Türk Dilbilgisi, Göksun Haydar, 1993
• Tahir Nejat Gencan, Dilbilgisi, 1979
• [1], Ä°ngilizce