Doktor Rıza Nur T.B.M.M. 1. Dönem ve 2. Dönem'de, ve öncesinde II. Meşrutiyet'in ilanı ile açılan Osmanlı Meclisi Mebusan'ının ilk döneminde Sinop milletvekilliği yapmış, T.B.M.M. tarafından seçilen I. İcra Vekilleri Heyeti içinde genç Türkiye'nin ilk Maarif Vekili (Eğitim Bakanı) olmuş, Lozan Antlaşması müzakerelerine katılmış bir siyaset adamı, yazar, Türkolog-tarihçi ve hekimdir.
Aktif, üretken ve (özel hayatına ilişkin hissiyatları dahil) açıksözlü bir tarzda yazılmış eserleri ile tartışmalı profilini günümüzde de muhafaza etmektedir. Türk milliyetçiliği düşüncesinin referans isimlerinden biridir.
30 Ağustos 1879'da Sinop'ta doğdu. Zor bir çocukluk geçirdi. İlköğrenimini Sinop'ta yaptıktan sonra İstanbul'a gelerek Soğukçeşme Askeri Rüştiyesi'ne girdi. Sonra Tıbbiye İdadisi'ni (Tıp Lisesi) ve Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane'yi (Askeri Tıp Okulu) tabip yüzbaşı olarak bitirdi. 1901 yılında Gülhane Hastanesinde (Askeri Tıp Akademisi) staj yaparken çalışkanlığı ile Alman hocaların ilgisini çekti ve orada asistan oldu. Önce Prof. Dr. Deike Paşa'nın yanında çalıştı, sonra cerrahi kısmına geçti. Prof. Dr. Wietin Paşa'nın yanında çalışarak operatör oldu. Bu arada fenni sünnet usul ve aletlerini anlatan özgün bir kitap yazdı. Önce padişaha sunulan kitap, daha sonra yayımlandı ve Prof. Wieting tarafından bir kısmı Almanca'ya çevrildi.
1903'te Rumeli Zibefçe gümrük kapısına bakteriyolog atanan Dr. Rıza Nur 1905'te Gülhane'ye yardımcı öğretmen, 1907'de Askeri Tıbbiye'ye cerrahi hocası oldu.
II. Meşrutiyet'in ilanından sonra yapılan seçimlerde Sinop'tan milletvekili seçilerek Meclis'e girdi. İttihatçılara yönelik ağır muhalefeti sebebiyle profesörlük yaptığı Askeri Tıbbiye’deki görevinden alındı. Daha sonra, binbaşı rütbeleri de söküldü. Eleştirilerini keskin bir dille sürdürmesi üzerine üç ay hapis yattı ve Bekirağa Bölüğü'nde idamını beklerken Cemal Paşa'nın emriyle sürgüne gönderildi. 8 yıllık sürgünden sonra ancak Mütareke döneminde İstanbul’a dönebildi. 1920'ye kadar kaldığı Mısır'da Cemiyet-i Hafiye ve Türkiye’nin Tarik-i Selameti (Türkiye'nin Kurtuluş Yolu) adlı eserlerini kaleme aldı. Balkan Savaşı'na da katıldığı bilgisi yer almaktadır.
T.B.M.M. 1. Dönem ve 2. Dönem'de Sinop milletvekili olarak yer aldı. Cumhuriyeti ve yeni kurulan devletin adını ve şeklini Atatürk'e öneren kişidir. Hain olmadan önce Atatürk'ün en yakınilişkide bulunduğu hatta Atatürk'ün lozana yolladığı devlet adamlarındandı. Eğitim Bakanlığı yaptı. 1920'de Sovyetler Birliği ile dostluk ve yardım antlaşması yapmak üzere Moskova'ya gönderilen heyete delege olarak katıldı. Çiçerin ve Stalin ile görüştü. Cumhuriyet'in ilanına kadar bütün hükümetlerde Sıhhiye Vekili olarak görev aldı. Sakarya Meydan Savaşı'na doktor olarak fiilen katıldı. Lozan Konferansı'na ikinci delege olarak katıldı. 2. Dönemde yeniden Sinop milletvekili olarak Meclis'te yer aldı. 14 cilt tutan Türk Tarihi'ni bu sıralarda yazdı. 1926'da Sinop'ta bir kütüphane kurarak, gelir kaynakları ile birlikte kamuya vakfetti.
Mustafa Kemal Paşa ile arası açılan Dr.Rıza Nur, milletvekili olduğu halde 1926 yılında Fransa’ya gitti ve Paris’e yerleşti. Daha sonra oradan Mısır’a geçti. İskenderiye'de bu kez 12 yıl süren bir gurbet dönemi yaşadı. Bu arada “Türkbilik Revüsü” adlı yıllık bir Türkoloji dergisini yayınladı. Leiden'de toplanan Şarkiyatçılar Kongresinde Reşit Saffet'le birlikte Türkiye'yi temsil etti. Öğrenciliğinden beri hayranı olduğu Namık Kemal üzerine 720 sayfalık bir inceleme yazdı.
1938 yılında, Atatürk öldükten sonra Türkiye'ye dönen Dr.Rıza Nur, vefat edene kadar İstanbul, Taksim’de kiraladığı 3 odalı bir apartman dairesinde yaşamıştır. Burası aynı zamanda Tanrıdağ Dergisi’nin de idarehanesi olmuştur. Dr. Rıza Nur İstanbul'da 8 Eylül 1942'de öldü.
Anılarında Mustafa Kemal Atatürk'e ve İsmet İnönü'ye küfüre varan ithamlarda bulunmuştur. İnönü'ye karşı Kürt, Renda'ya karşı Arnavut, Orbay'a karşı Kafkasya kökeni hareket noktasına dayalı hakaret, ima ve dokundurmalar gütmüş tarzda bir milliyetçidir. "Ne mutlu Türk'üm diyene" anlayışı ile uyuşamamıştır. Ancak, zekası, gözlem gücü, üretkenliği ve fikirleri, Doktor Rıza Nur'u, polemik ve ideolojik yönleri ihtiyatla okunmak ve sorumlu tarihçilerin rehberliğinden yararlanmak şartıyla önemli bir kaynak haline getirmektedir.
İcra Vekillleri Heyeti Reisi: Mustafa Kemal Atatürk
Umuru Şeriye ve Evkaf (Diyanet ve Vakıflar) Vekili: Mustafa Fehmi Gerçeker - Adliye Vekili: Celalettin Arif Bey » (v.) Zekai Apaydın - Erkan-ı Harbiye-i Umumiye (Genelkurmay) Vekili: İsmet İnönü - Müdafa-i Milliye Vekili: Fevzi Çakmak
Dahiliye (İçişleri) Umuru Vekilleri: Cami Baykurt (») Hakkı Behiç Bayiç (») Nazım Resmor (») Refet Bele
Hariciye Vekili: Bekir Sami Kunduk - İktisat Vekili: Yusuf Kemal Tengirşenk - Maliye Vekili: Hakkı Behiç Bayiç (») Ahmet Ferit Tek - Maarif Vekili: Rıza Nur (») Hamdullah Suphi Tanrıöver - Nafia (Bayındırlık) Vekili: İsmail Fazıl Cebesoy (») Ömer Lütfi Argeşo - Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye (sosyal yardım) Vekili: Adnan Adıvar
İcra Vekillleri Heyeti Reisi: Fevzi Çakmak
Umuru Şeriye (Diyanet) Vekili: Mustafa Fehmi Gerçeker » Abdullah Azmi Torun - Adliye Vekili: Refik Şevket İnce - Müdafa-i Milliye Vekili: Fevzi Çakmak - Refet Bele - Kazım Özalp - Dahiliye (İçişleri) Vekili: Ata Bey » Refet Bele » Ali Fethi Okyar - Hariciye Vekili: Yusuf Kemal Tengirşenk - İktisat Vekili: Hasan Saka - Sırrı Day - Mahmut Celal Bayar - Maliye Vekili: Hasan Fehmi Ataç - Hasan Saka - Maarif Vekili: Hamdullah Suphi Tanrıöver - Nafia (Bayındırlık) Vekili: Ömer Lütfi Argeşo » Feyzi Pirinççioğlu » Hüseyin Rauf Orbay Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye (Sosyal Yardım) Vekili: Refik Saydam - Rıza Nur
İcra Vekillleri Heyeti Reisi: Hüseyin Rauf Orbay
Umuru Şeriye (Diyanet) Vekili: Abdullah Azmi Torun » Mehmet Vehbi Çelik » Musa Kazım Göksu - Adliye Vekili: Celalettin Arif Bey » Rifat Çalık » (v.) Mustafa Kazım Bey (?) - Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Reisi (Genelkurmay Başkanı): Fevzi Çakmak - Müdafa-i Milliye Vekili: Kazım Özalp - Dahiliye (İçişleri) Vekili: İsmail Safa Özler » Ali Fethi Okyar - Hariciye Vekili: Yusuf Kemal Tengirşenk » İsmet İnönü - İktisat Vekili: Mahmut Esat Bozkurt - Maliye Vekili: Hasan Fehmi Ataç - Maarif Vekili: Mehmet Vehbi Bolak » İsmail Safa Özler - Nafia (Bayındırlık) Vekili: Feyzi Pirinççioğlu » Reşat Kayalı - Sıhhiye Vekili: Fuat Umay » Rıza Nur
İcra Vekillleri Heyeti Reisi: Ali Fethi Okyar
Umuru Şeriye (Diyanet) Vekili: Musa Kazım Göksu » Mustafa Fevzi Sarhan - Adliye Vekili: Seyit Bey - Müdafa-i Milliye Vekili: Kazım Özalp - Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Reisi (Genelkurmay Başkanı): Fevzi Çakmak - Dahiliye (İçişleri) Vekili: Ali Fethi Okyar - Hariciye Vekili: İsmet İnönü - İktisat Vekili: Mahmut Esat Bozkurt » Hasan Saka - Maliye Vekili: Hasan Fehmi Ataç - Maarif Vekili: İsmail Safa Özler - Mübadele, İmar ve İskan Vekili: Mustafa Necati Uğural - Nafia (Bayındırlık) Vekili: Feyzi Pirinççioğlu - Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye (Sosyal Yardım) Vekili: Rıza Nur