Sümerce

Dil ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek 'ye katkıda bulunabilirsiniz. Bu maddenin tarafsızlığı konusunda şüpheler var.
Maddede taraflı olarak övme ya da yerme amacını taşıyan ve doğruluğu kanıtlanamayan kısımlar olduğu iddia edilmektedir! Ayrıntılar için tartışma sayfasına bakınız.

Sümerce, Sümerlerin Güney Mezopotamya'da M.Ö. 4. binyıldan itibaren konuştukları dildir. Bilinen ilk yazılı dildir. M.Ö. 2000 yıllarında Akadca bölgede konuşma dili olarak Sümercenin yerini almış, Sümerce ise bilimsel ve dinsel bir dil olarak M.S. 1.yy'a kadar varlığını sürdürmüştür.

Osman Nedim Tuna

Sümerce ile Türki diller arasında tarihi bir ilgi bulunduğu iddiasını 168 kelime ve gerekli açıklamalarla destekleyen Osman Nedim Tuna 1962’de doktora için gittiği Amerika’da, bu konudaki çalışmalarını yoğunlaştırmış ve 1982’de çalışmalarını topladığı Sümer ve Türk Dillerinin Tarihî İlgisi ve Türk Dilinin Yaşı Meselesi adlı eseri, altı başlık altında toplanmıştır: 1. Giriş; 2. Sümerce Türkçe Ses Denklikleri ‘Kurallar’; 3. Malzemenin Tartışılması, Metod ve Yorum; 4. Sonuç; 5. Son Söz; 6. Bibliyografya ve Kısaltmalar.[1]

Bilimadamlarının Sümerce ile ilgili düşünceleri

Hartmut Schmokel, Sümer dili konusunda şöyle demektedir:

Kelime yapısı bakımından Sümerce,heceli bir dildir.Bu tip bir dil Avrupa’da Fin-Uygur ve Asya’da da Türk dilleri tarafından temsil edilir.Genellikle tek heceli ve değişmez bir kökün,kendi başına anlamı olmayan eklerle kullanımından oluşur.Bu dilin bir diğer ayırt edici karakteri,aynı kelimenin çok anlamlı olmasıdır ki,örneğin Çin dilinde olduğu gibi,inişli-çıkışlı,ince ve kalın sonlama biçiminde vurgulama gerektirir.[2]

Leonard Woolley ise Sümer dili konusunda şöyle der:

(Mezopotamyaya) gelen sonuncu göçmenler Sümerler oldular.Bunlar yazılara ‘kara kafalar� diye aktarılan siyah saçlı bir halktı ve etimolojik bakımdan değilse bile,yapısı bakımından eski Turan türkçesine benzeyen heceli bir dil konuşuyorlardı. [3]

Louis Huot:

Bizim yazıları anlamaya başladığımızdan beri, MÖ. 2500 yılları boyunca yazılan sümercenin dil kökeni belirsizliğini korumaktadır. Daha 1869’ da, Fransız Jules Oppert, ne assurca ve ne de babilce olan bu tablet diline sümerce demişti. Fakat bu dilin bilimsel bakımdan varlığını temellendirmek ancak 1923 yılında Arno Poebel’in Sümer Gramerini yayınlamasıyla olmuştur. Bu dil,heceli bir dildir ve yapısal olarak diğer bir çoğuna (bu arada örneğin türkçeye ) benzemektedir. Fakat ses değeri,fonetik bakımdan,ölü veya yaşayan hiçbir benzeri yoktur.[4]

Sümerce ve Türkçe Arasındaki Benzerlikler

Sümerler,’yer’e ‘ki’,göğe ‘an’,rüzgara da ‘yil’;yer ve gökten oluşan evrene An-ki demişlerdir. Türkçe ve Moğolcada, yer, yir, kır, tan, yel, yil , tengri, tengere sözcükleri, Sümerlerle benzeş ses ve anlamda olmak üzere,günümüzde de yaşamaktadır.

Sümerlerin çivi yazılı metinleri birçok bilim adamı tarafından incelenmiştir. Bu incelemelerin sonucunda ortaya çıkan şudur ki: Sümer sözcükleri, genel olarak Türk lehçelerinde kullanılan sözcüklere benzemektedir. Hatta bazı deyimler aynen tekrarlanmaktadır. Örnek olarak çibin, Sümercede "sinek" anlamına gelen bir kelimedir. Günümüz Türkçesinde unutulmaya başlayan cibindirik, cibinlik kelimesi sineklerden koruyucu perde anlamına gelmektedir.

Sümerce Karaçay Türkçesi Türkiye Türkçesi

az
az
Az

baba
ata
Baba (ata)

gaba
gabara
Yünlü yelek

daim
dayım
Doyum, doyma

me
men
Ben

mu
Bu, ol
Bu, o

ne
ne
Ne

Ru
ur
Vur

Er
er
Er, asker

Tu
Tuv-
DoÄŸ-

Tud
tuvdu
doÄŸdu

Ed
öt
geç

Çar
çarh
çark

guruvaÅŸ
karavaÅŸ
Kadın köle

uÅŸ
üç
üç

üd
ot
Od, ateÅŸ

Uzuk
uzun
uzun

TuÅŸ
tüş-
in-, aşağı inmek

EÅŸik
EÅŸik
Eşik ,kapı

Aur
avur
ağır

Jau
Jav/cav
YaÄŸ

Jen
Jer/cer
Yer

Egeç
egeç
kızkardeş

Or
or
Orak çalmak

Kal
kal-
Kal-

Kız
kız
Kız

KuÅŸ
kuÅŸ
KuÅŸ

Uat
uvat-
Ufala-, kır-

Jarık
Jarık/carık
Aydınlık, ışık

Jaz
Jaz/caz-
Yaz-

Jün
Jün/cün
Yün

Jol
Jol/col
Yol

Jır
Jır/cır
Türkü, şarkı (Ir)

Jarım
Jarım/carım
Yarım

Çolpan
çolpan
Sabah yıldızı

Çibin
çibin
Sinek (cibin-lik)

Ä°rik
Ä°rk/irik
5 yaşındaki koç

Kur
kur
Kur-

koru
koru
Koru-

küre
küre
Küre-

Kadau
kadav
Sürme kilit

Kan
kan
Kan

San
san
Sayı

ikki
eki
Ä°ki

Buz
buz
Boz

Ãœz
üz
Kopar

Süz
süz
Süz

Ez
öz
Öz, kendi

Ör
öl
Öl

ul
ul
OÄŸul